|
*Martesa
e hershme e Aishes(R)
Mohd
Elfie Nieshaem Juferi
Pėrktheu:
Ornela Ademovi
Hyrje
Pėr fat tė keq jemi dėshmitarė
tė pėrpjekjeve tė misionarėve tė krishterė
qė janė pėrqendruar kryesisht nė denigrimin
e Islamit, sot mė shumė se kurrė. Kėshtu, po
shohim shtrembėrime dhe imitime tė kėqija qė
ata po prodhojnė nė pėrpjekje pėr tė shpėrfytyruar,
manipuluar dhe abuzuar me faktet historike dhe
etimologjike. Kėto polemika variojnė nga
absolutisht zbavitėse, e deri abuzime flagrante
dhe tė pamėshirshme. Njė polemikė e tillė e
pafytyrė e misionarėve tė krishterė ka qenė
edhe martesa e hershme e Aishas () me
Profetin Muhammed
().
Misionarėt pėrpiqen tė akuzojnė Profetin si abuzues
tė miturish, megjithėse me terma
politikisht tė saktė, pėr shkak tė faktit se
Aishah
(3) ėshtė fejuar (zawaj) nė moshėn 6 vjeē dhe
martesa ėshtė konsumuar (nikāh)
pak vjet pas martesės, nė moshėn 9 vjeē, kur
ajo ishte nė moshėn e pubertetit. Intervali i
kohės mes zawaj dhe
nikāh pėr Aishan tregon
qartė se prindėrit e saj prisnin qė ajo tė
arrijė pubertetin para konsumimit tė martesės
sė saj. Po tė mos ishte pėr faktin se ca
sylesh tė krishterė kanė pėrrallisur pa
kuptuar arsyen e kėtij veprimi, as qė do
kishim marrė mundimin tė diskutonim pėr kėtė
ēėshtje. Akuza tė tilla bazohen nė hamendėsime
dhe relativizmin moral dhe jo nė fakte. Ky
artikull ka pėr qėllim tė hedhė poshtė kėto
akuza, inshaallah.
Puberteti
dhe martesa e hershme nė kulturėn semite
Entuziazmi i gjithė lukunisė
sė misionarėve tė krishterė nė akuzimin e
Profetit pėr ngacmim tė miturish kundėrshton
faktin themelor qė njė vajzė bėhet grua kur i fillon cikli menstrual. Ēdokush qė merr sadopak vesh
nga fiziologjia e di qė menstruacionet janė njė
shenjė qė tregojnė qė vajza po pėrgatitet pėr
tu bėrė nėnė.
Femrat hyjnė nė pubertet nė
mosha tė ndryshme, nga 8-12 vjeē, nė varėsi
tė gjenetikės, racės dhe mjedisit. Ne lexojmė
se:
Ndryshimi nė shtat mes vajzave dhe djemve ėshtė
i vogėl deri nė moshėn dhjetė vjeē, hovi
i rritjes nė pubertet fillon mė herėt tek
vajzat, por zgjat mė shumė tek djemtė.
[1
Po kėshtu lexojmė se:
Shenjat e para tė pubertetit fillojnė rreth
moshėsh 9 ose 10 vjeē tek vajzat, por
rreth 12 vjeē tek djemtė.[2]
Femrat nė vendet e nxehta
arrijnė pubertetin nė njė moshė shumė mė tė
hershme se ato nė vendet mė tė ftohta.
Temperature mesatare e vendit apo krahinės ėshtė
faktori kryesor qė ndikon, jo
vetėm nė menstruacione, por edhe nė tė gjithė
zhvillimin seksual nė pubertet.[3]
Martesa nė vitet e para tė
pubertetit ishte e pranueshme nė Arabinė e
shekullit tė VII, ashtu siē ishte njė normė
sociale nė tė gjitha kulturat semite, qė nga
izraelitėt e deri tek arabėt dhe gjithė
kombet e tjera mes kėtyre. Sipas Hā-Talmūd
Hā-Bavlī, qė hebrejtė e konsiderojnė
Torėn e tyre gojore, nė Sanhedrin 76b
thuhet qartė se ėshtė mė e pėlqyeshme qė
njė grua tė martohet sapo i vijnė
menstruacionet e para dhe Ketuvot 6a pėrmban
rregulla nė lidhje me marrėdhėniet seksuale
me vajza qė nuk
u kanė ardhur ende menstruacionet. Kjo vėrtetohet
me tej kur Dr.Prof Jim West, njė pastor
Baptist, komenton traditat e mėposhtme tė
izraelitėve:
Gruaja duhej tė merrej nga rrethi i madh familjar
(zakonisht nė
fillim tė pubertetit ose rreth moshės 13
vjeē) nė mėnyrė qė tė ruhej pastėrtia e
linjės familjare.
[4]
Historikisht puberteti ka qenė
gjithmonė njė simbol i moshės madhore.
Puberteti pėrkufizohet si mosha nė tė cilėn
njė person bėhet i aftė pėr riprodhim
seksual dhe nė
periudha tė tjera tė historisė, njė rit apo
festim i kėsaj ngjarje tė shėnuar ishte pjesė
e kulturės.
[5]
Seksologėt e njohur, R.E.L.
Masters dhe Allan Edwards, nė studimin e tyre
mbi shprehjet seksuale afro-aziatike, shkruajnė:
Sot, nė shumė vende tė Afrikės Veriore, Arabi
dhe Indi, vajzat
martohen dhe kryejnė marrėdhėnie seksuale mes
moshės pesė dhe nėntė vjeē: dhe asnjė vajzė
me sedėr nuk mbetet e pamartuar pėrtej moshės
sė pubertetit.
[6]
A kishte kundėrshtime nė lidhje me martesėn e Profetit (P)
me Aishan(R)?
Pėrgjigjja ndaj kėsaj
pyetjeje ėshtė jo. Nuk ekziston absolutisht
asnjė dėshmi nga burime muslimane, laike apo
burime tė tjera historike qė tė pėrmendė
tjetėr pėrveēse njė gėzėim jashtėzakonisht
tė madh pėr kėtė martesė. Nabia Abbott e pėrshkruan
martesėn e Aishas(R)
me Profetin
(P) si mė poshtė:
Nė asnjė version nuk gjendet ndonjė koment nė
lidhje diferencėn e moshės mes Muhammedit dhe
Aishas, apo nė lidhje me moshėn e vogėl tė
nuses, e
cila nuk ka qenė mė shumė se dhjetė vjeē
dhe ishte ende shumė e dashuruar me lojėrat.[7]
Madje edhe kritiku I njohur
orientalist, W. Montgomery Watt, ka thėnė nė
lidhje me cilėsitė morale tė Profetit se:
Nga pikėpamja e kohės sė Muhammedit, nuk
mund tė flitet pėr tradhėti apo sensualitet.
Bashkėkohėsit e tij nuk i kanė gjetur atij
asnjė tė metė nga ana morale. Pėrkundrazi, njė nga veprat e tij mė tė
kritikuara nga perėndimorėt e sotėm tregon se
standardet e Muhammedit ishin mė tė larta se
ato tė kohės sė tij.
[8]
Pėrveē faktit qė asnjė nuk
ishte i pakėnaqur me tė apo me veprat e tij,
ai ishte njė shembull i lartė moral pėr shoqėrinė
e kohės sė tij. Prandaj, tė gjykosh moralin e
Profetit, bazuar nė standardet e shoqėrisė
dhe kulturės sė sotme ėshtė, jo vetėm
absurde, por edhe e padrejtė.
Martesa
nė moshėn e pubertetit nė ditėt tona
Bashkėkohėsit e Profetit (miq
e armiq) e kanė pranuar martesėn e tij me
Aishan (R) pa asnjė problem. Dhe kjo shihet qartė nga mungesa e
kritikave ndaj kėsaj martese deri nė ditėt
tona. Megjithatė, ndryshimet kulturore kanė
shkaktuar ndryshime nė mendėsinė e kohės sonė.
Edhe sot, nė shekullin XXI,
kufiri i poshtėm i moshės sė pranueshme pėr
marrėdhėnie seksuale ėshtė ende i ulėt nė
disa vende. Nė Japoni, njerėzit mund tė
kryejnė ligjėrisht marrėdhėnie qė nė moshėn
13 vjeē, ndėrsa nė Spanjė qė nė moshėn 12
vjeē. [9].
Njė
dyzet vjeēar qė kryen marrėdhėnie seksuale
me njė 14-vjeēare mund tė jetė njė
pedofil nė Shtetet e Bashkuara, por jo nė
Kinėn e sotme, ku kufiri i poshtėm pėr marrdhėnie
ėshtė 14 vjeē dhe as nė Shtetet e Bashkuara
tė para njė shekulli. Biologjia ėshtė
standard mė i mirė pėr pėrcaktimin e kėtyre
gjėrave se sa arbitrariteti i kulturės njerėzore.
Nė Shtetet e Bashkuara, gjatė shekullit tė
kaluar, mosha mė e ulėt e pranueshme pėr marrėdhėnie
seksuale ka qenė 10 vjeē. Kalifornia ishte
shteti i parė qė e ndryshoi atė nė 14, nė
vitin 1889. Pas Kalifornisė, edhe shtete tė
tjera tė SH.B.A e ndryshuan moshėn e
pranueshme pėr marrėdhėnie seksuale.
[10].
Islami dhe mosha e pubertetit
Nė Islam ėshtė e qartė qė
mosha madhore fillon kur njė person ka hyrė nė
pubertet.
Nė pėrmbledhjen e Buhariut
[11]lexojmė:
·
Djali qė
arrin moshėn e pubertetit dhe vlefshmėrinė e
dėshmisė sė tij pėrmendet nė
Shpalljen e Allahut:
"E kur fėmijėt tuaj tė arrijnė moshėn e
pjekurisė, le tė kėrkojnė leje pėr tė hyrė
Kuran 24:59.
·
El Mughira
ka thėnė, "Kam hyrė nė pubertet nė
moshėn 12 vjeē." Puberteti tek femrat
fillon me ardhjen e menstruacioneve, siē thuhet
edhe nė Shpalljen e Allahut::
"E ato nga gratė tuaja, tė cilave u ėshtė
ndėrprerė cikli mujor (menstruacioni), nėse
nuk e keni ditur, koha e pritjes sė tyre ėshtė
tre muaj
" [Kur'ān, 65:4]
Prandaj, njohja e ardhjes sė
pubertetit si fillimi i moshės madhore ėshtė
pjesė e Islamit. Ėshtė koha kur personi ėshtė
pjekur dhe ėshtė gati pėr tė mbajtur pėrgjegjėsitė
e tė rriturit. Atėherė, ku bazohen misionarėt
qė kritikojnė martesėn e Aishas
(R) kur martesa e saj ėshtė konsumuar pasi ajo kishte hyrė nė
pubertet?
Nga i njėjti burim lexojmė qė:
...El-Hasan bin Salih ka thėnė, "Kam parė
njė komshien time qė u bė gjyshe nė moshė
njėzet e njė vjeē.(1)
(1) Nė shėnimin mbi kėtė referencė thuhet:
"Kjo grua ka hyrė nė pubertet nė moshėn
nėntė vjeē dhe ėshtė martuar dhe ka lindur
njė vajzė nė moshėn dhjetė vjeē; e bija ka
bėrė tė njėjtėn gjė."[11]
Prandaj, ėshtė e qartė qė
po tė pranonim akuzėn ndaj Profetit(P) pėr
abuzim tė miturish, do tė na duhej tė pėrfshinim
nė kėtė akuzė edhe tė
gjithė popujt semitė, pėr tė cilėt
martesa nė pubertet ka qenė njė normė.
Pėrfundime
Pamė, pra, qė:
- Martesat
nė pubertet kanė qenė normė nė shoqėrinė
semite tė Arabisė sė shekullit VII.
- Nuk
ka asnjė dėshmi qė tė ketė patur kundėrshtime
ndaj martesės sė Profetit me Aishan, as
nga miqtė e as nga armiqtė e tij.
- Edhe
sot, ekzistojnė disa kultura tė cilat e
pranojnė martesėn e grave tė tyre nė
moshėn e pubertetit.
Pavarėsisht nga kėto fakte tė
njohura, misionarėt kanė ende guximin tė
akuzojnė Profetin Muhammed
(P) pėr imoralitet. E megjithatė, ishte pikėrisht ky njeri qė
rivendosi tė drejtat e grave nė Arabi dhe i
ngriti ato nė njė nivel qė nuk ishte parė
asnjėherė me parė nė shoqėrinė e tyre, gjė
qė civilizimet e vjetra nuk e kishin bėrė
kurrė pėr gratė e tyre.
Kur Muhammedi
(P) u bė Profeti i Islamit, arabėt paganė kishin trashėguar
njė mungesė respekti ndaj grave qė ishte e pėrhapur
edhe mes fqinjėve tė tyre hebrej dhe tė
krishterė. Pėr ta, lindja e njė vajze ishte
njė turp aq i madh, saqė ata arrinin deri aty
sa ti varrosnin tė gjalla, nė mėnyrė qė
ti shmangeshin turpit qė sillte fėmija femėr.
"Kur ndonjėri prej jush
lajmėrohet pėr lindjen e njė vajze, fytyra i
prishet dhe bėhet plot mllef. Fshihet prej njerėzve
pėr shkak tė kėsaj tė keqeje me tė cilėn u
lajmėrua (e konsideron bela e jo dhuratė prej
Zotit). Mandej mendon a do ta mbajė atė, ashtu
i pėrulur, apo do ta mbulojė atė tė gjallė
nė dhé. Sa i keq ėshtė gjykimi I tyre.!"[13]
Nepėrmjet mėsimeve tė
Islamit, Muhammedi
(P)
i dha fund njėherė e pėrgjithmonė kėsaj
praktike tė shėmtuar. Zoti na thotė se nė
Ditėn e Gjykimit, fėmijėt femra do tė pyeten se pėr ēfarė krimi
janė vrarė.
"Dhe kur tė pyeten ato
vajza tė varrosura tė gjalla pėr ēfarė
mėkati ato janė mbytur."[14]
Muhammedi
(P), jo vetėm qė e ka kundėrshtuar dhe dėnuar ashpėr kėtė
veprim, por ai e kishte zakon ti mėsonte ata
qė tė respektojnė dhe tė gėzohen me vajzat
dhe nėnat e tyre si bashkėpunėtore dhe burime
tė shpėtimit tė burrave tė familjeve tė
tyre.
Ebu Sa'id al-Khudri tregon qė:
Profeti(P) ka thėnė: 'Nėse njė
njeri kujdeset pėr tri vajza, i edukon, i
marton dhe u bėn mirė, ai do tė shkojė nė
Parajsė.'[15]
Abdullahu, I biri i Abbasit
tregon qė:
Profeti(P) ka
thėnė: 'Nėse njė njeri ka njė vajzė dhe
nuk e varros tė gjallė, ose e lė pas dore,
ose nuk bėn dallim mes saj dhe djemve tė tij,
Allahu do ta ēojė nė Parajsė.'[16]
Nė Sahih Muslimi, citohet qė
Profeti(P)
tė ketė thėnė:
'Kushdo qė mban dy vajza derisa tė arrijnė moshėn
e pjekurisė, ai dhe unė do tė jemi kėshtu nė
Ditėn e Gjykimit; dhe bashkoi dy gishtat.
Me fjalė tė tjera, ai qė e
do tė Dėrguarin e Zotit(P)
dhe dėshiron tė jetė me tė nė ditėn e
ringjalljes nė qiell, atėherė duhet tė
sillet mirė me vajzat e tij. Dhe kėto,
sigurisht nuk janė fjalė qė thuhen nga njė
abuzuesh tė miturish, siē duan tė na bėjnė tė besojmė misionarėt.
Sė fundi, e pėrfundojmė kėtė
me njė citat nga Profeti i Shenjtė (P), i
cili ka thėnė:
"Unė kam ardhur pėr tė mbrojtur tė shtypurit: gratė
dhe jetimėt."
Profeti
Muhammed(P)
Shtojcė:
Njė vajzė e martuar nėntė-vjeēare nga
Tajlanda lind njė fėmijė
Mė poshtė vijon njė artikull
i The New Straits Times, Malajzi, i datės 10
maj, 2001. Artikulli bėn fjalė pėr njė
vajzė nėntė vjeēare qė jeton nė
veri tė Tajlandės dhe qė ka lindur njė vajzė.
Fakti qė njė vajzė nė moshė tė tillė ėshtė
aq e pjekur pėr tė lindur fėmijė vėrteton
faktin se femrat e arrijnė pubertetin mė herėt
se meshkujt.
Zyrtarėt tajlandezė tė tronditur nga lajmi se njė vajzė nėntė-vjeēare
bėhet nėnė
BANGKOK Lajmi se njė nėntė-vjeēare
qė jeton nė njė provincė veriore tajlandeze,
ka lindur njė vajzė, ka tronditur zyrtarėt
vendas.
Autoritetet lokale tė
Phetchabun deklaruan se u vunė nė dijeni pėr
kėtė kur i shoqi 27-vjeēar i Wanwisa Janmuk,
shkoi tė regjistronte lindjen e fėmijės.
Ai u kishte thėnė zyrtarėve
pėrkatės se nėna e fėmijės kishte lindur nė
vitin 1991.
Nuk ishim tė sigurt nėse
na kishte dhėnė informacionin e saktė, kėshtu
qė e rikonfirmuam me spitalin ku ajo kishte
lindur vajzėn, mė 26 shkurt dhe se fėmija
ishte i saj, tha Saisithorn Jai-lem.
Saisithorn tha se ishte
konsultuar me autoritetet e shėndetit publik nė
lidhje me faktin nėse ishte e mundur qė njė
vajzė kaq e re tė konceptojė dhe tė lindė
pa probleme njė fėmijė.
Ata na thanė se kjo ėshtė
e mundur nėse vajza ėshtė e shėndetshme dhe
burri I saj na tha se e shoqja ishte tashmė njė
grua e rritur, shtoi ajo.
Nė njė fotografi tė ditės sė
dasmės sė Wanwisa-s, tė botuar nė numrin e
sotėm tė Thai Maticon, shihet qartė se ajo ėshtė
njė vajzė me trup shumė tė formuar dhe qė
duket shumė mė e madhe pėr moshėn e saj.
Sipas ligjit tajlandez, tė
miturit mund tė martohen nėse prindėrit e
tyre e lejojnė kėtė. AFP
A duhet akuzuar burri i kėsaj
vajze tė re pėr abuzim tė miturish, siē
pretendojnė misionarėt e krishterė?
Referencat
[1]
The Incredible Machine, National
Geographic Society, p. 235
[2] The
Incredible Machine, National Geographic
Society, p. 239
[3] Herman
H. Ploss, Max Bartels and Paul Bartels,
"Woman", Volume I (Lord &
Bransby, 1988), p. 563
[4] Jim
West, ThD, Ancient Israelite Marriage
Customs
[5] Sue
Curewitz Arthen, Rites of Passage: Puberty
[6] The
Cradle of Erotica (Julian Press, New
York, 1962)
[7] Nabia
Abbott, Aishah, The Beloved of Mohammed,
p. 7
[8] W.
M. Watt, Muhammad: Prophet and Statesman,
(Oxford University Press, 1961), p. 229
[9] Burimi:
http://www.ageofconsent.com/ageofconsent.htm
[10]
Burimi: http://www.ageofconsent.com/comments/numberone.htm
[11]
El-Bukhari, Vėllimi 3, Libri I dėshmitarėve,
Kapitulli 18.
[12]
Ibid
[13]
Kur'ān, 16:58-59
[14]
Kur'ān, 81:9
[15]
Transmetuar nga Ebu Davudi
[16]
Transmetuar nga Ebu Davudi
|